UZUPEŁNIJ POWIEDZENIA, NAZWY!

UZUPEŁNIJ POWIEDZENIA, NAZWY!

Są pewne wydarzenia historyczne, które stały się niejako przysłowiowe. O uczcie Lukullusa mówi się nie tylko w ściśle określonym znaczeniu, jako o wspanialej biesiadzie urządzonej przez rzymskiego wodza Lukullusa, lubującego się w wykwintnej kuchni; używa się tego wyrażenia także w znaczeniu przenośnym. Uczta Lukullusa stała się symbolem wystawności i bogactwa. Postarajcie się rozwiązać podane tu przykłady utartych zwrotów, które wzięły swój początek z historycznych sytuacji, i wyjaśnić ich pochodzenie.

1. Przejść…

2. Węzeł…

3. Nieszpory…

4. Pójść do …

5. Za króla Olbrachta…

6. Czwartkowe…

7. Wóz…

3. Pyrrusowe …

9. Wiosna …

10. Kuźnica …

Odpowiedzi:

1. „Przejść Rubikon” oznacza powziąć po długim namyśle stanowczą decyzję. Powiedzenie to zrodziło się jeszcze w starożytności. Rzeka Rubikon stanowiła granicę między Galią przedalpejską a Italią. Przekroczył ją Cezar w roku 49 p. n. e., w chwili gdy zdecydował się na prowadzenie wojny z senatem rzymskim. Wypowiedział przy tym słynne słowa: „Kości rzucone”.

2. „Węzeł gordyjski” wziął swoją nazwę od króla Frygi i Gordiusza, który w kunsztowny sposób połączył jarzmo z dyszlem rydwanu. Według przepowiedni, ten, kto by go rozwikłał, miał posiąść panowanie nad Azją. W 333 r. p. n. e. Aleksander Wielki, nie bawiąc się w rozplątywanie, przeciął węzeł mieczem. Używa się tego wyrażenia w sytuacji trudnej, wymagającej radykalnych posunięć.

3- „Nieszpory sycylijskie” — tak określa się powstanie ludowe Palermo przeciw znienawidzonym Francuzom, które wybuchło 30 marca 1282 r. wieczorem, podczas nieszporów, i rozszerzyło się szybko na całą Sycylię. Część Francuzów wymordowano, pozostałych wypędzono z wyspy. Sycylijskie nieszpory stały się synonimem krwawej masakry.

4. „Pójść do Kanossy” — mówi się od czasu, kiedy w styczniu 1077 r. cesarz Henryk IV udał się pieszo, w stroju pokutnym, do zamku tego imienia, znajdującego się w prowincji Reggio, aby prosić papieża Grzegorza VII o zdjęcie zeń klątwy kościelnej. Wyrażenie to oznacza upokorzenie się przed dotychczasowym przeciwnikiem.

5. „Za króla Olbrachta wyginęła szlachta” — zapisał w swojej kronice Marcin Bielski. Przysłowie dotyczy klęski poniesionej przez Polaków w 1497 r. Jan Olbracht wyprawił się z potężną armią przeciw Turkom, aby odebrać Kilię i Białogród. Zmuszony był walczyć z hospodarem mołdawskim i poniósł klęskę w lasach bukowińskich.

6. Na tzw. „czwartkowe obiady”, w czasie których prowadzono naukowe i literackie dyskusje, zapraszał do siebie poetów i uczonych Stanisław August Poniatowski, opiekun nauki, literatury i sztuki. Częstymi jego gośćmi byli historyk Naruszewicz i poeta Trembecki. Bywali też u króla językoznawca Albertrandi, komediopisarz Zabłocki i wielu innych.

7. „Wóz Drzymały” był wyrazem protestu polskiego chłopa przeciw germanizacyjnej polityce rządu pruskiego. Uchwała sejmowa z 1904 r. pozbawiła Polaków możności kupowania ziemi i stawiania na niej budynków mieszkalnych. Wojciechowi Drzymale odmówiono pozwolenia na budowę domu. Uparty chłop zamieszkał w wozie cyrkowym, który przesuwał z miejsca na miejsce.

8. „Pyrrusowe zwycięstwo” odniósł w roku 280 p. n. e. król Epiru Pyrrus, kiedy marząc o utworzeniu wielkiego państwa zaatakował i dwa razy pobił Rzymian. Poniósł jednak tak ciężkie straty, że musiał zawrócić. Stąd „pyrrusowe zwycięstwo” oznacza sukces odniesiony zbyt wielkim kosztem, tak że nie ma możności wyciągnięcia z niego korzyści.

9. „Wiosną ludów” nazywamy rewolucyjny poryw ludów Europy w 1848 r., który objął wiele krajów europejskich. Polacy brali w tym ruchu niepośledni udział, jak zwykle gdy toczyła się w Europie walka o wolność. Ruch rewolucyjny został chwilowo stłumiony, ale posiew jego nie dał się zagłuszyć.

10. „Kuźnicą Kołłątajowska” nazwano dom Kołłątaja na Solcu w Warszawie i grono zbierających się w nim osób. Tam zrodził się szereg doniosłych projektów, stamtąd ciskano gromy wymierzone przeciw rodzimej reakcji. Do najczynniejszych działaczy należał Franciszek Salezy Jezierski, zwany „wulkanem gromów Kuźnicy”.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *